مصاحبه با یک ایرانی دلسوز و ناشناس
حدود 4 سال است که این ایرانی اندیشمند و دلسوز را در مقام دوستی و همکاری می شناسم. او از سی و اندی سال پیش (از زمان دانشجوئی به این سو) مقیم آمریکا بوده و در این سال ها «تجربه تلخ غربت قدر راستین وطن را به او شناسانده» حرف های دردآشنایش عمیقاً شنیدنی است، حتی اگر در حال حاضر ترجیح می دهد که ناشناس بماند، زیرا نمی خواهد دیدگاه ها و فعالیت های ماورای سیاسی اش انگ جانبداری جناحی و عقیدتی بخورد.
پرسش:
بر اساس شناختی که از حوزه های تخصصی شما دارم (روان شناسی، فرهنگ و حل اختلاف) می دانم که در رابطه با درد کهنه جوامع شرقی چون ایران، در ارتباط با سنت و تجدد حرف های تازه ای دارید؟
پاسخ:
به نظر من مشکل ریشه ای کشورهای اسلامی بویژه ایران در قرون اخیر، این بوده که در آنها تجدد از ابتدای ورود (دست کم از اوایل قرن نوزدهم به این سو) با سم بیگانه استعمار و یوروسنترلیزم (اروپا محوری) مسموم شده و نهایتاً راه حل ریشه ای این درد عمیق چیزی جز استقلال و آزادی واقعی، یعنی «بومی سازی ساختاری تجدد» در چنین جوامعی نیست، که این بومی شدن راه حلی سنتزی است، یعنی در حد واسط دوضدیت، که یکی تسلیم و تقلید در برابر تجدد غربی و در نتیجه استعمار و دیگری طرد کامل آن است، که اصولاً عملی نیست.
پس بطور خلاصه، بومی کردن ریشه ای تجدد، جهت زدودن موثر سم بیگانه استعمار از آن، راه حل ریشه ای جوامعی نظیر ایران است.
ـ شاید یک مثال به باز شدن این معنا کمک کند.
پاسخ ـ مثلاً یکی از دردهای بسیار عمیق، که مسمومیت تجدد به دست استعمار به ایران تحمیل کرده، جلوگیری دانسته و یا ندانسته از ایجاد یک مرکز یا میانه پایدار، یعنی جلوگیری از ایجاد ثبات بومی و در نتیجه، تداوم افراط و تفریط در صحنه سیاسی کشور ما است.
ـ آیا در این رابطه راه حل عملی هم دارید؟
ـ بله. طرح ایجاد «اتاق فکری خیراندیشان میانه رو ایران» با هدف ایجاد مرکزی بومی و در نتیجه با ثبات برای سیاست، اقتصاد و جامعه ایران، که این طرح حدود دو تا سه سال پیش به نظرم رسید.
(توضیح مفصل تر این طرح را در پایان مصاحبه خواهید یافت)
ـ آیا در راستای بومی سازی تجدد پیشنهاد یا طرح دیگری نیز دارید؟
ـ بله . طرح دیگری دارم که در آن توجه عمیق به فاجعه گرمایش زمین در کشورهای اسلامی شده، که در زمان مناسب آن را علنی خواهم نمود. در اینجا فقط به ذکر این نکته بسنده می کنم که بدلیل مشترک بودن این درد (یعنی جهانی بودن فاجعه گرمایش زمین) شاید این پروژه بومی ـ اسلامی، بتواند حتی به بهبود روابط ایران با غرب زورگو (البته به گونه ای برابر و غیراستعماری ) کمک کند.
ـ آیا در بین نامزدهای موجود و محتمل در انتخابات دور دهم ریاست جمهوری ایران، کسی را می بینید که به هدف ایجاد یک مرکز بومی و باثبات در سیستم سیاسی ایران نزدیک تر باشد؟
ـ بله. به دلائلی بسیار، فکر می کنم که آقای میرحسین موسوی از این نظر در یک موقعیت استثنائی، حساس و تاریخ ساز قرار دارد. و امیدوارم که مهندس نامزد و پیروز این انتخابات شود. و انشالله وی در صورت رسیدن به مقام ریاست جمهوری، کابینه ای را برگزیند که در آن تقریباً همه نیروهای بومی کشور حضور سازنده داشته باشند. یعنی حالتی شبیه به کابینه های دوران نخست وزیری موفق آقای موسوی در دهه شصت.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
طرح ایجاد اتاق فکری خیراندیشان بومی میانه رو ایران
مشکل:
دست کم از زمان شهادت امیرکبیر به این سو، بويژه در نتیجه دخالت های کثیف استعماری، سیستم سیاسی ـ حکومتی ایران از داشتن یک مرکز یا میانه پایدار محروم بوده و این مشکل زیربنائی، اسباب آن را فراهم آورده، تا سیاست های حکومتی، اقتصادی و اجتماعی در ایران دچار بیماری مزمن افراط و تفریط و در نتیجه بی ثباتی مداوم باشد.
راه حل:
بنابراین به یک اتاق فکری نیاز داریم، که دلسوزانه و منظم به ایجاد و تحکیم یک مرکز پایدار برای سیاست، اقتصاد و جامعه ایران، غذای فکری بومی و راهکارهای عملیاتی قابل اجرا در کشور برساند.
به عبارت دیگر، هدف بی طرفانه این اتاق فکری آن باشد که از ایجاد و تحکیم بومی یک ائتلاف میانه روها، با شعار «خیرالامور اوسط ها» در ایران اسلامی حمایت فکری و عملی کند.
روش:
1ـ شناسائی و تعریف معقول و منظم مسائل مهم سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ایران
2ـ شناسائی و تبیین منظم تمامی راه حل های موجود و یا پیشنهاد راه حل های جدید مناسب اوضاع بومی ایران اسلامی (برای هر مسئله) و سپس مرتب و خلاصه کردن این راه حل ها بر روی محورهای مختصات مناسب و قابل فهم از حداقلی تا حداکثری.
3ـ گزینش بهترین و عملیاتی ترین راه حل های بومی و میانه رو برای هر مسئله، و ارائه آنها بصورت سیاست های قابل اجرا در محیط ایران اسلامی.
4ـ تشویق مسئولین در راستای انتخاب و اجرای این سیاست ها، بر اساس خرد بومی ـ اسلامی «خیرالامور اوسط ها» و در نتیجه حمایت فکری و عملی از ایجاد یک مرکز یا میانه بومی پایدار برای سیاست، اقتصاد و جامعه ایران.
با این امید و دعا جهت جلب نظر لطف خداوند در تمامی لحظات عمر این طرح پیشنهادی، از حالا که این پروژه تنها یک امید یا رویا است تا بعد، و انشاالله که این طرح دلسوزانه بومی و انشاالله خیرخواهانه همراهانی با نیت پاک و در حقیقت خیر بیآبد و در نهایت نتیجه کوشش های آن ایجاد و تحکیم خیر راستین باشد.
اسفند 87 ـ داریوش سجادی